پرش به: ناوبری, جستجو

نشست:940403

نشست پنجم چرایی‌ها سوم تیرماه ۱۳۹۴ حاضرین: خانم بهجتی و رفیعی و آقای شمسایی و ورمزیار

موضوع: ادامه بحث تکنولوژی و چرایی‌های مربوط به آن

پیشنهاد شد که از ارتباط تکنولوژی با دیگر کلیدواژه‌ها شروع به بحث کنیم. برای نمونه «پیشرفت»، «رفاه» و «سرمایه»

سوال :تکنولوژی چه کمکی به ما می‌کند و هدف آن چیست؟ آیا پیش از آن، مشکلاتی وجود داشته است که تکنولوژی آمده است آن‌ها را حل کند؟

آقای شمسایی بحث را با این موضوع شروع کردند که اصلاً پیشتر از این، پیشرفت به این معنا وجود نداشت. اینکه انسان‌ها فکر کنند باید پیشرفت کنند و مشکلاتشان را حل کنند. گویی در یک شرایط نسبتاً ثابت و پایدار زندگی می‌کردند و خیلی به این موضوع فکر نمی‌کردند که باید پیشرفت کنند. گویی چنین مفهومی (به معنای امروزی) اصلاً در ایشان وجود نداشت. هرچند پیشرفت ذهنی و معنوی گویا وجود داشته است.

پس چرا ما الان اینقدر به پیشرفت فکر می‌کنیم؟ به نظر می‌آید در حال حاضر، ما مشکلات فراوانی داریم که تکنولوژی به حل آن‌ها کمک می‌کند. یا به بیانی دیگر، ما باید پیشرفت کنیم، زیرا مشکلاتی حل نشده داریم. حال این پرسش بر می‌خیزد که آیا در دوران‌های پیشین، مشکلات نبوده است؟ یا اگر بوده است، انسان‌ها با آن کنار می‌آمده‌اند؟

و: به نظر می‌آید تکنولوژی چند کاربرد و سودمندی داشته است: منجر به ساده‌تر شدن کارها شده است و سختی موجود در زندگی‌ها را از بین برده است. همچنین در بخش بهداشت ادعای زیادی می‌شود که تکنولوژی منجر به افزایش سطح بهداشت و عمر و سلامت انسان‌ها شده است.

اما آیا این ادعاها درست است؟

آقای شمسایی معتقدند که اینگونه نیست، اول اینکه در وضع بهداشت، تکنولوژی مشکلات فراوانی هم به بار آورده است. بیماری‌های فراوانی که پیشتر اصلاً وجود نداشت، اما امروزه وجود دارد. بیماری‌هایی که هنوز آشکار نشده است و پیش‌بینی‌هایی می‌شود که در چند نسل آینده خود را بیشتر نشان دهد. بیماری‌هایی که آن را پنهان می‌کنند (اهل تکنولوژی)! همچنین آیا براستی تکنولوژی سختی‌ها را از بین برده است؟ یا تنها آن را از جایی به جایی دیگر برده است؟ به نظر می‌آید تکنولوژی تنها کاری کرده است این است که سختی‌ها را پنهان کرده است، اما از بین نبرده است. سختی‌ها را به جایی منتقل کرده است که شاید روشن نباشد، اما شاید خطرناک‌تر و بیشتر از قدیم باشد. بیماری‌ها و سختی‌های روانی که در جوامع امروزی بسیار بیشتر از جوامع پیشین بوده است.

نکته‌ای که وجود دارد، سازگارپذیری بدن انسان است. به نظر می‌آید نظریه داروین دربارهٔ بقای موجودی که با طبیعیت سازگارتر است، درست است. اما در شرایط موجود، ما در حال فاصله گرفتن از طبیعیت هستیم و تقریباً بیشتر چیزهای دور و ور ما را چیزهای غیر طبیعی شکل می‌دهند. تکنولوژی ما را وارد فضایی می‌کند که حال مجبور هستیم برای ادامهٔ بقا، خود را با آن سازگار کنیم، نه به طبیعت و این پرسش برمی‌خیزد که آیا احتمال جنگ انسان با طبیعت وجود دارد؟

تکنولوژی به سمتی رفته است که همه چیز را تغییر می‌دهد. بذر گیاهان و ... تقریباً چیز طبیعی باقی نمانده است!

اگر تکنولوژی رفاه می‌آورد، آیا رفاه حدی دارد یا نه؟

به نظر می‌آید رفاه هم باید حدی داشته باشد، پس چرا ما در این دوره همواره در حال پیشرفت هستیم؟ آیا هنوز به حد لازم از رفاه نرسیده‌ایم؟

به نظر می‌آید تکنولوژی در عین فراهم آوردن برخی امکانات، مشکلاتی هم به بار می‌آورد، و به همین دلیل، سطح رفاه آنقدر که به نظر می‌رسد، افزایش نمی‌یابد. چنانچه گفته شد، تنها مشکلات را از جایی به جایی دیگر می‌برد، بنابراین بدیهی است که هیچگاه به سطح رفاه نمی‌رسیم. نکتهٔ جالب اینجاست که به نظر می‌آید ما در حال حاضر در شرایطی هستیم که مجبور به پیشرفت هستیم. گویی تکنولوژی ما را در بستری قرار داده است که مجبور به زندگی در آن هستیم، با این حال سطح رفاه نیز تغییر چندانی نمی‌کند.

بحث درباره ارتباط تکنولوژی و سرمایه: به نظر می‌آید، تکنولوژی بستر لازم برای نظام سرمایه‌داری را فراهم می‌کند. تکنولوژی است که هدف خودش را رفاه قرار می‌دهد و این رفاه هم حدی ندارد و گویی ... (بهتر است از روی فایل صوتی این بخش نوشته شود)

آقای شمسایی می‌گویند که یک مؤسسه رسمی در آمریکا وجود دارد که هدف تکنولوژی را رسماً دست یافتن به رفاه بیشتر می‌داند و این شاید از نگاه دینی ما پذیرفته نباشد.

بن‌بست: حال ما چکار کنیم؟ آیا باید خود را از این سیستم خارج کنیم و به جایی دیگر هجرت کنیم؟ یا باید در آن بمانیم و با هوشیاری با آن کنار بیاییم؟ آیا تنها کافی است که اخلاق را در آن حفظ کنیم؟ یا ... براستی چه باید کرد؟ با این سیستم کنونی چه باید کرد؟